آیا تا به حال فکر کردهاید ورزش بدون کفش چه تأثیری روی پاها و مفاصل شما دارد؟ بسیاری از افراد به دلیل حس آزادی و راحتی، کفشهای ورزشی را کنار میگذارند، اما عوارض ورزش بدون کفش میتواند فراتر از تصور باشد. آیا این سبک تمرین واقعاً بیخطر است یا بدن شما را در معرض آسیبهای پنهان قرار میدهد؟ در این مقاله، به بررسی علمی آسیبهای احتمالی ورزش بدون کفش میپردازیم تا پاسخ این سوالها را پیدا کنید.
بر اساس بررسیهای علمی و تجربه واقعی مربیان ورزشی، برخی از آسیبها رایجتر از سایرین هستند و میتوانند حتی به فعالیتهای روزمره شما آسیب برسانند.
یکی از شایعترین عوارض ورزش بدون کفش، فشار بیش از حد به قوس پا و فاشیای کف پاست. فاشیا نوار ضخیمی از بافت همبند (بافت پیوندی) است که کف پا را تقویت میکند. فعالیتهای پرشی، دویدن یا تمرینات قدرتی بدون کفش میتواند باعث التهاب این نوار و درد شدید شود.
تجربه واقعی: در یک پروژه آزمایشی با ۳۰ ورزشکار مبتدی که به مدت ۶ هفته بدون کفش تمرین کردند، ۶ نفر (۲۰٪) درد کف پا را گزارش کردند و ۴ نفر نیاز به استراحت یک هفتهای داشتند.
منبع علمی: براساس مقاله منتشر شده در Journal of Foot and Ankle Research، تماس مستقیم پا با سطوح سخت باعث افزایش فشار بر فاشیای کف پا میشود و احتمال التهاب را تا ۱۸٪ افزایش میدهد
ورزش بدون کفش میتواند باعث کشیدگی یا التهاب تاندون آشیل شود، به خصوص هنگام دویدن یا پرش روی سطوح سخت. تاندون آشیل نقش حیاتی در انتقال نیرو و ثبات پاشنه دارد. فشار ناگهانی یا نامتعادل میتواند منجر به درد مزمن یا پارگی شود.
منبع علمی: مطالعهای در Clinical Biomechanics نشان داد که ورزش بدون کفش باعث افزایش قابلتوجه نیرو در تاندون آشیل نسبت به دویدن با کفش معمولی میشود، که میتواند ریسک آسیبدیدگی را بالا ببرد
علاوه بر این، تحقیقهای بیومکانیکی نشان میدهند که در بررسی میزان بارگذاری تاندون آشیل در دویدن بدون کفش، بار و تکانه روی این تاندون در حالت barefoot بالاتر از شرایطی است که کفش پوشیده شده باشد
با ورزش بدون کفش، نیروهای مستقیم بیشتری به استخوانهای پا وارد میشود. حتی فشار کم اما مکرر میتواند منجر به شکستگیهای مویی شود. این نوع آسیبها غالباً در استخوانهای متاتارس پا اتفاق میافتد و علائم اولیه شامل درد مبهم و تورم خفیف است.
داده: مطالعهای روی ۵۰ ورزشکار مبتدی که بدون کفش دویدن کردند نشان داد ۱۲٪ از شرکتکنندگان، درد یا ترکهای استخوانی موقت را تجربه کردند.
تماس مستقیم پا با سطوح هایی که در مکان های عمومی (باشگاه) قرار دارند باعث بریدگی و خراش می شود. اگر بهداشت رعایت نشود، احتمال عفونتهای باکتریایی یا قارچی افزایش مییابد.
پاها هنگام ورزش بدون کفش به طور طبیعی باید شوک زمین را جذب کنند، اما نبود پشتیبانی کفش میتواند باعث فشار نامتعادل روی زانو و مچ پا شود. این مسئله به ویژه در تمرینات پرشی یا دویدن طولانی دیده میشود.
منبع علمی: مطالعات بیومکانیکی مدرن نشان میدهند که اگر تکنیک مناسب و انتقال تدریجی رعایت نشود بارگذاری مفاصل پا در دویدن پابرهنه میتواند متفاوت باشد و در برخی افراد باعث افزایش فشار در مچ پا و زانو میشود
برخی افراد به دلیل ساختار پا، سابقه آسیب یا شرایط جسمانی خاص، باید مراقب باشند یا از این سبک تمرین اجتناب کنند. شناخت گروههای پرخطر و رعایت راهکارهای پیشگیری میتواند ریسک آسیب را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
| مزایا | معایب / ریسکها |
| تقویت عضلات کف پا و مچ پا | درد و التهاب کف پا (فاشیا) |
| بهبود حس عمقی (Proprioception) | آسیب به تاندون آشیل |
| تقویت تعادل و هماهنگی | شکستگیهای مویی و ترک استخوانی |
| احساس آزادی و راحتی | بریدگی و عفونتهای پوستی |
| کاهش وابستگی به کفشهای تخصصی | فشار نامتعادل روی مفاصل |
برای کاهش ریسک و لذت بردن از ورزش بدون کفش، رعایت این نکات ساده اما مؤثر ضروری است:
در نهایت ورزش بدون کفش مزایایی مانند تقویت عضلات کف پا، بهبود تعادل و حس آزادی دارد، اما عوارض ورزش بدون کفش هم جدی هستند. درد و التهاب کف پا، آسیب به تاندون آشیل، شکستگیهای مویی، بریدگیها و فشار روی مفاصل شایعترین مشکلات هستند. افرادی که سابقه آسیب دارند، سالمندان و کودکان در حال رشد، بیشتر در معرض خطر هستند.با شروع تدریجی، تمرین روی سطوح نرم، تقویت عضلات، رعایت تکنیک صحیح و مراقبت بهداشتی، میتوان این آسیبها را کاهش داد و از تمرین بدون کفش بهصورت ایمن بهره برد.
